Nierinsufficiëntie bij katten - symptomen, behandeling & levensverwachting

Katten zijn echte meesters in het verbergen van ziektes. Vooral nierinsufficiëntie, die vooral bij oudere katten voorkomt, is moeilijk te herkennen. Vaak blijft het lange tijd onopgemerkt, totdat de eerste symptomen zich voordoen. Dan rijst de vraag: wat kan ik doen om mijn kat te helpen? In dit artikel kom je meer te weten over de oorzaken, symptomen, diagnose, behandeling en de rol van voeding bij nierinsufficiëntie.

Ofrieda, 17 juli 2025 – Laatst gecontroleerd: 30 juli 2026

Hoofdstukoverzicht

Wat is nierinsufficiëntie?

Oorzaken - Waarom katten nierproblemen krijgen

Symptomen - nierinsufficiëntie bij katten herkennen

Progressie - De vier stadia van nierinsufficiëntie

Gevolgen - Van de eerste symptomen tot nierfalen bij katten

Diagnose - Wat er in de dierenkliniek gebeurt

Levensverwachting - Hoe lang kan een kat met een nierziekte leven?

Behandeling – Wat je kunt doen bij nierinsufficiëntie

Nierdieet voor katten – De juiste voeding bij nierinsufficiëntie

Kosten voor nierfalen

Vroegtijdige opsporing en preventie – Hier kun je op letten

De 12 meest gestelde vragen over nierinsufficiëntie bij katten

Onze conclusie - Een goed leven ondanks nierinsufficiëntie

Wat is nierinsufficiëntie?

De nieren zijn vitale organen die het bloed filteren en afvalstoffen uitscheiden. Als ze niet meer goed functioneren, staat dit bekend als nierinsufficiëntie.

Je kat heeft veel kleine filterunitjes in de nieren, de zogenaamde nefronen. Bij chronisch nierfalen gaan er geleidelijk aan functionerende nefronen verloren, waardoor de nieren hun taken steeds slechter kunnen uitvoeren. Omdat katten zich heel goed kunnen aanpassen, vangen de overgebleven nefronen het verlies in eerste instantie op. Maar dat betekent dat ze harder moeten werken, waardoor ze op den duur overbelast raken en beschadigd raken. Daardoor kan de nierfunctie in de loop van de tijd steeds verder achteruitgaan.

Pas als zo’n 60 tot 70 % van de nefronen is vernietigd, vertoont je kat de eerste tekenen van nierinsufficiëntie. In gevorderde stadia kan de ziekte het welzijn van je kat aantasten. Zonder behandeling kan het zelfs leiden tot levensbedreigend nierfalen. Een vroege diagnose en een op maat gemaakte behandeling kunnen helpen om de levenskwaliteit van getroffen katten zo lang mogelijk te behouden.

Acute nierinsufficiëntie - ANI bij katten

Acute nierinsufficiëntie (ANI) treedt plotseling op. Het kan ertoe leiden dat de nieren van je kat hun functie gedeeltelijk of volledig verliezen. Binnen zeer korte tijd verslechtert de nierfunctie drastisch, wat levensbedreigend kan zijn voor je kat. De doorslaggevende factor bij acute nierinsufficiëntie is een snelle behandeling. Afhankelijk van de oorzaak en de ernst kan de nierfunctie bij vroegtijdige behandeling gedeeltelijk of volledig herstellen. Blijft de acute nierinsufficiëntie echter onbehandeld, kan dit schade achterlaten en overgaan in chronische nierinsufficiëntie (CNI). Chronische nierinsufficiëntie is niet meer te genezen.

Chronische nierinsufficiëntie - CKD bij katten

Bij chronisch nierfalen (CNI) sterft het nierweefsel van je kat langzaam af. Dit gebeurt vaak over een periode van maanden of jaren. De ziekte verloopt sluipend en in fasen. Omdat de nieren een functieverlies lange tijd kunnen compenseren, worden klachten vaak pas laat zichtbaar. Daarom is het vaak moeilijk om chronisch nierfalen in een vroeg stadium te herkennen. In het begin probeert het nog niet aangetaste, gezonde nierweefsel het functieverlies te compenseren. Daardoor treden er in het begin geen of slechts lichte symptomen op. Hiertoe behoren meer drinken en vaker plassen. De klachten kunnen van tijd tot tijd in verschillende mate aanwezig zijn. Bij elke verslechtering nemen de symptomen toe en wordt de nierziekte merkbaar. Helaas is chronische nierinsufficiëntie niet te genezen, omdat beschadigd nierweefsel zich niet kan herstellen. Met een op maat gemaakte behandeling en voeding kunnen veel katten ondanks CNI gedurende langere tijd een goede levenskwaliteit behouden.

Acute nierfalen (ANI)

Plotseling, tijdelijk

Vaak plotseling verlies van nierfunctie

Te genezen (als je er vroeg bij bent)

Verminderde of afwezige urine-uitscheiding

Chronische nierfalen (CRF)

Geleidelijk, in vlagen

Geleidelijk verlies van nierfunctie

Niet geneesbaar

Verhoogde urineproductie, meer drinken

Oorzaken - Waarom katten nierproblemen krijgen

Nierinsufficiëntie kan allerlei oorzaken hebben. De oorspronkelijke oorzaak is dan vaak niet meer eenduidig vast te stellen. Vooral bij chronische nierinsufficiëntie (CNI), omdat die meestal pas opvalt als een groot deel van de nieren al beschadigd is. Oudere katten hebben er vaker last van, omdat het risico op chronische nierziekten met de leeftijd toeneemt. Maar ook andere factoren kunnen het risico op nierinsufficiëntie verhogen.

De meest voorkomende oorzaken van nierinsufficiëntie bij katten

Leeftijd van de kat (oudere katten zijn extra gevoelig)

Voedingsfactoren kunnen een rol spelen bij een bestaande nierziekte, bijvoorbeeld een verkeerd fosforgehalte.

Ziekten

   Hoge bloeddruk

   Diabetes

   Kanker

Andere nierziekten

   urinestenen, nierstenen, blaasstenen

   Nierontsteking

   Verstopping van de urineleiders

Bacteriële infecties of ontstekingen

Cysten en tumoren

Vergiftigingen

   stoffen die de nieren beschadigen of vergiftigingen

   Antivries

   giftige planten

Complicaties die te maken hebben met narcose, bijvoorbeeld een sterke daling van de bloeddruk (meestal bij zwakke of oude katten)

Chronische nierinsufficiëntie als gevolg van acute nierinsufficiëntie

Genetische aanleg

Deze rassen hebben een verhoogd risico op nierproblemen

In een aantal onderzoeken zijn bij bepaalde rassen, zoals Perzen, Abessijnen, Siamezen, Ragdolls, Burmezen, Russisch Blauw en Maine Coons, vaker nieraandoeningen vastgesteld. Er zijn echter maar weinig gegevens over. Een belangrijke rol speelt daarbij polycystische nierziekte (PKD – Polycystic Kidney Disease). Dit is een erfelijke aandoening waarbij zich met vocht gevulde cysten in de nieren vormen. Deze cysten kunnen het nierweefsel van je kat beschadigen en uiteindelijk leiden tot nierfalen. Bronnen: D.J. Polzin et al. (2010) en Littman (2017).

Tot nu toe zijn er echter maar een paar onderzoeken geweest die zich hebben gericht op raciale aanleg.

Symptomen - nierinsufficiëntie bij katten herkennen

In het begin van de ziekte blijft nierinsufficiëntie bij katten vaak onopgemerkt, omdat er aanvankelijk geen of alleen vage symptomen zijn. Tekenen worden pas zichtbaar naarmate de ziekte vordert. Deze kunnen gemakkelijk verkeerd geïnterpreteerd of over het hoofd gezien worden. Verminderde activiteit of aanhoudende vermoeidheid worden bijvoorbeeld vaak toegeschreven aan het natuurlijke verouderingsproces. Deze tekenen kunnen echter al de eerste aanwijzingen zijn van een nierziekte. De symptomen van nierinsufficiëntie kunnen variëren in ernst en kunnen zowel afzonderlijk als in combinatie voorkomen. De meest voorkomende symptomen zijn

Overzicht

Veelvoorkomende symptomen van nierinsufficiëntie

Meer drinken (polydipsie)

Verhoogde urineproductie (polyurie)

Incontinentie

Verminderde aandrang om te plassen

Bloed in de urine

Gewichtsverlies en verlies van eetlust

Misselijkheid en overgeven

Slechte adem of adem die naar ammoniak ruikt

Ingevallen flanken (mogelijk teken van vochtverlies)

Doffe, ruige vacht

Vermoeidheid en zwakte

Bleke slijmvliezen

Verhoogde speekselvorming (bij ernstig nierfalen)

Trillen, krampen, beven

Als je kat een of meer van deze symptomen vertoont, moet je zo snel mogelijk advies van een dierenarts inwinnen. Bij hevig braken, krampen, geen urineproductie, ernstige zwakte of een snelle verslechtering is een onmiddellijk onderzoek nodig. Een vroege diagnose en behandeling kunnen helpen om het risico op ernstige gevolgen te verminderen.

Niercontrole - Heeft je kat nierproblemen?

Heb je het gevoel dat er iets mis is met je kat? Als je meerdere van de volgende vragen met ‘ja’ kunt beantwoorden, kan dat wijzen op een nierziekte. Laat je kat dan zeker door een dierenarts onderzoeken. Deze check is geen vervanging voor een onderzoek door een dierenarts.

Moet je kat vaker naar het toilet en plast hij veel?

Drinkt je kat ineens veel meer dan voorheen?

Eet je kat minder of heeft hij geen eetlust?

Is je kat afgevallen?

Is je kat vaak moe of minder actief dan normaal?

Braakt je kat vaak?

Heeft je kat bleke slijmvliezen?

Progressie - De vier stadia van nierinsufficiëntie

Chronische nierinsufficiëntie (CRF) ontwikkelt zich langzaam. Aanvankelijk proberen de gezonde delen van de nieren de beschadigde delen te compenseren. Maar na verloop van tijd overbelast dit extra werk het resterende weefsel en sterven er steeds meer niercellen af.

Om het ziekteverloop beter te kunnen inschatten, heeft de IRIS (International Renal Interest Society) vier stadia van nierinsufficiëntie gedefinieerd. De IRIS-indeling geldt voor katten met een stabiele chronische nierziekte. Ze is vooral gebaseerd op creatinine en SDMA. Daarnaast wordt er onder andere rekening gehouden met proteïnurie en bloeddruk. De indeling in stadia helpt om de voortgang van de ziekte in de gaten te houden en een geschikte behandeling te vinden. Hieronder vind je een overzicht van de vier stadia van nierinsufficiëntie bij katten.

Technische termen

Azotemie = verhoogd gehalte aan urinaire stoffen in het bloed

SDMA-waarde = indicator van nierfunctie, SDMA = symmetrisch dimethylarginine (een afbraakproduct van het aminozuur arginine, dat uitsluitend via de nieren wordt uitgescheiden)

UPC-quotiënt = verhouding eiwit/creatinine (geeft informatie over de aanwezigheid van proteïnurie)

Proteïnurie = eiwitten in de urine

1. beginfase

Testresultaten

Geen azotemie

Creatininewaarde lager dan 125 μmol/l (in het referentiebereik)

SDMA-waarde lager dan 18 μg/l

UPC-Quotient normal (< 0,2) bis leicht erhöht (0,2 bis 0,5)

Blutdruck normal (< 140 mmHg) bis leicht erhöht (140 bis 159 mmHg)

Aanbeveling voor behandeling

Gebruik zo min mogelijk medicijnen die de nieren extra kunnen belasten.

Zorg altijd voor vers drinkwater.

Controleer regelmatig de creatinine- en SDMA-waarden.

Onderzoek of er onderliggende aandoeningen zijn en behandel die indien nodig.

Laat hoge bloeddruk indien nodig door een dierenarts behandelen.

Bij proteïnurie (UPC > 0,5) kan het, afhankelijk van de bevindingen, zinvol zijn om een nierdieet te volgen en medicijnen te gebruiken.

Phosphat-Konzentration < 1,5 mmol/l halten; Liegt die Phosphatkonzentration über dem Zielbereich, können je nach Befund eine Nierendiät und gegebenenfalls Phosphatbinder sinnvoll sein.

2. matige nierziekte

Testresultaten

Milde azotemie

Creatininewaarde 125 tot 250 μmol/l (in het referentiebereik tot licht verhoogd)

SDMA-waarde 18 tot 35 μg/l

UPC-Quotient normal (< 0,2) bis leicht erhöht (0,2 bis 0,5)

Blutdruck normal (< 140 mmHg) bis leicht erhöht (140 bis 159 mmHg)

Aanbeveling voor behandeling

Behandeling vanaf stadium 1

Vanaf dit stadium wordt vaak een nierdieet aangeraden.

3. ernstige nierziekte

Testresultaten

Matige azotemie

Creatininewaarde 251 tot 440 μmol/l

SDMA-waarde 36 tot 54 μg/l

UPC-quotiënt licht verhoogd (0,2 tot 0,5) tot verhoogd (> 0,5)

Blutdruck normal (< 140 mmHg) bis erhöht (160 bis 179 mmHg)

Aanbeveling voor behandeling

Behandeling van stadium 1 en 2

Aanvullende behandeling van metabole acidose (hyperverzuring van het bloed)

Behandeling van bloedarmoede indien nodig

Behandel braken, misselijkheid en verlies van eetlust

Indien nodig, hydratatie via infusen

Als het nodig is, kun je ook overwegen om vitamine D3 te slikken.

4. Nierfalen in het eindstadium

Testresultaten

Ernstige azotemie

Creatininewaarde hoger dan 440 μmol/l

SDMA-waarde hoger dan 54 μg/l

UPC-quotiënt verhoogd (> 0,5)

Blutdruck normal (< 140 mmHg) bis hochgradig erhöht (> 180 mmHg)

Aanbeveling voor behandeling

Behandeling van stadium 1, 2 en 3

Indien nodig, voedingssonde voor voeding en vochttoevoer en voor het toedienen van medicatie

In het eindstadium van nierinsufficiëntie kunnen de nieren nauwelijks of helemaal niet meer werken. In dit stadium is de nierfunctie meestal nog maar sterk beperkt of bijna volledig uitgevallen. Je lichaam kan geen gifstoffen meer afvoeren en je kat kan steeds ernstigere klachten krijgen. Afhankelijk van het verloop kan de urineproductie aanzienlijk afnemen. Je adem ruikt vaak naar ammoniak. In deze fase kunnen krampen, epileptische aanvallen of zelfs verlamming optreden. Sommige katten verliezen hun gezichtsvermogen of gehoor, lijken verward en trekken zich steeds meer terug. In het eindstadium kan de ziekte ondanks intensieve behandeling verder voortschrijden. Dan staan het verlichten van de klachten en de levenskwaliteit voorop. Hoe moeilijk het ook is, op dit moment staat het welzijn van je kat op de eerste plaats. Als de beschikbare behandelingsmogelijkheden zijn uitgeput en de levenskwaliteit blijvend sterk is aangetast, blijft er alleen nog over om haar zo goed mogelijk van het lijden te verlossen. Een liefdevol afscheid is dan soms de laatste dienst die je je geliefde huisdier kunt bewijzen.

Gevolgen - Van de eerste symptomen tot nierfalen bij katten

Een onbehandelde nierinsufficiëntie heeft ernstige gevolgen voor de gezondheid van je kat. De nieren spelen een cruciale rol bij de stofwisseling en de ontgifting. Als de nieren niet meer goed werken, hopen zich stofwisselingsproducten die via de urine moeten worden afgevoerd op in het lichaam (uremie) en dat kan andere organen van je kat beschadigen. Dit kan leiden tot ernstige complicaties.

Ophoping van gifstoffen in het bloed - uremie bij katten

De belangrijkste taak van de nieren is het filteren van afvalstoffen uit het bloed. Bij nierinsufficiëntie werkt dit proces niet meer goed. Stoffen zoals ureum en creatinine hopen zich op in het bloed, wat leidt tot zogenaamde uremie. Dit heeft grote gevolgen voor het hele lichaam van je kat. Je kat krijgt klachten zoals misselijkheid en braken en heeft een adem die sterk naar ammoniak ruikt. De gifstoffen tasten ook het zenuwstelsel van je kat aan en kunnen neurologische problemen veroorzaken, zoals epileptische aanvallen of verwardheid. De ophoping van gifstoffen is levensbedreigend voor je kat. Behandeling door een dierenarts is daarom belangrijk.

Hoge bloeddruk - hypertensie bij katten

De nieren zijn ook verantwoordelijk voor het reguleren van de bloeddruk. Daarom kan nierinsufficiëntie leiden tot hoge bloeddruk. Een verhoogde bloeddruk belast het hart en de bloedvaten van je kat en kan andere organen beschadigen. Vooral de ogen en de hersenen lopen gevaar. In ernstige gevallen kan hoge bloeddruk leiden tot blindheid, beroertes of hartfalen. Bij katten met nierinsufficiëntie moet de bloeddruk regelmatig worden gecontroleerd en indien nodig worden behandeld.

Meer plassen - polyurie bij katten

De term polyurie verwijst naar een verhoogde urine-uitscheiding en is een veelvoorkomend symptoom van nierinsufficiëntie. De nieren kunnen de urine niet meer goed concentreren en je kat verliest veel vocht. Om het verlies te compenseren, drinkt hij meer (polydipsie). Typische symptomen van polyurie zijn vaak plassen, grote hoeveelheden urine en een verhoogde behoefte aan water.

Verstoorde elektrolytenbalans

De nieren regelen het niveau van elektrolyten zoals kalium, natrium en fosfor in het lichaam. Dit evenwicht wordt verstoord bij nierinsufficiëntie. Een te hoog fosforgehalte kan de nieren verder beschadigen en de botten van je kat verzwakken. Tegelijkertijd kan een kaliumtekort leiden tot spierzwakte of verlamming. Deze aandoeningen verslechteren niet alleen de levenskwaliteit van je kat, maar vergroten ook het risico op hartproblemen.

Uitdroging - Uitdroging bij katten

Bij nierinsufficiëntie kunnen de nieren de vochtbalans niet meer reguleren. Je kat plast dan grote hoeveelheden urine uit, wat leidt tot chronisch vochtverlies. Als je kat dit verlies niet compenseert door voldoende te drinken, raakt haar lichaam uitgedroogd. Dat verergert niet alleen de symptomen van nierinsufficiëntie, maar versnelt ook de voortgang van de nierschade. Mogelijke tekenen van uitdroging zijn ingevallen flanken, droge slijmvliezen en algemene zwakte bij je kat.

Bloedarmoede bij katten

De nieren spelen een belangrijke rol bij de aanmaak van rode bloedcellen. Ze produceren het hormoon erytropoëtine, dat het beenmerg stimuleert om rode bloedcellen aan te maken. Bij nierinsufficiëntie kan je kat dit hormoon niet meer in voldoende hoeveelheden aanmaken. Daardoor krijgt ze bloedarmoede. Je kat lijkt zwak en moe. Een ernstig tekort aan rode bloedcellen zorgt ervoor dat je lichaam te weinig zuurstof krijgt en belast het hart- en vaatstelsel.

Meervoudig orgaanfalen - nierfalen in het eindstadium

In het eindstadium kunnen ook andere organen worden aangetast. Door de giftige stoffen en de belasting van het lichaam gaan ook andere organen, zoals het hart, de lever en de hersenen, uitvallen. Deze toestand is erg pijnlijk voor je kat. In sommige gevallen staan dan palliatieve zorg en de levenskwaliteit voorop. In dat geval kun je, in overleg met de dierenkliniek, overwegen om je kat te laten inslapen.

Diagnose - Wat er in de dierenkliniek gebeurt

Een vroege diagnose is heel belangrijk bij nierfalen. Hoe eerder je de ziekte herkent, hoe beter de progressie kan worden vertraagd. Nierinsufficiëntie bij katten wordt gediagnosticeerd met behulp van verschillende tests.

Algemeen onderzoek

In veel gevallen is het eerste wat je opvalt dat de kat meer drinkt en vaker plast. Sommige dieren vermageren, hebben een doffe vacht of ruiken onaangenaam uit de bek. Omdat deze symptomen ook kunnen wijzen op andere ziekten zoals diabetes of hyperthyreoïdie, is een grondig onderzoek noodzakelijk.

Tijdens het eerste klinische onderzoek controleert de dierenarts de algemene conditie van je kat. Tekenen zoals gewichtsverlies, doffe vacht, bleke slijmvliezen en tekenen van uitdroging zullen worden onderzocht. Een typische ammoniakachtige geur uit de bek kan een indicatie zijn van een verhoogd ureumgehalte. De bloeddruk wordt ook gemeten, omdat een hoge bloeddruk een veel voorkomende bijwerking is van nierinsufficiëntie.

Bloedonderzoek

Een bloedonderzoek geeft inzicht in de nierfunctie van je kat. Belangrijke waarden zijn creatinine en ureum, die zich bij nierinsufficiëntie in het bloed ophopen. Een modernere test, de SDMA-test, kan al in een vroeg stadium aanwijzingen geven voor een verminderde nierfunctie. De SDMA-test kan al wijzen op nierinsufficiëntie bij een verlies van ongeveer 25 tot 40 % van de nierfunctie. Ook de fosfor- en kaliumwaarden kunnen wijzen op een nierziekte. Daarnaast geeft een bloedbeeld aan of je kat bloedarmoede heeft ontwikkeld. Bloedarmoede komt vaak voor bij gevorderde nierinsufficiëntie. De nieren maken een hormoon aan dat verantwoordelijk is voor de aanmaak van rode bloedcellen. Bij nierinsufficiëntie werkt dat niet meer en ontstaat er bloedarmoede.

Urineonderzoek

Naast het bloedonderzoek is het belangrijk om de urine te analyseren. Vooral de urine-specifieke zwaartekracht (USG) is belangrijk. Het geeft aan hoe geconcentreerd de urine is. Een lage waarde (lager dan 1,035) kan erop wijzen dat de nieren niet meer in staat zijn om de urine voldoende te concentreren. Het eiwitgehalte in de urine is ook een teken. Een verhoogde eiwitwaarde in de urine (proteïnurie) wijst op een beschadigde filterfunctie van de nieren. Infecties van de urinewegen of de nieren kunnen ook in de urine worden aangetoond. Steriele urineverzameling door middel van cystocentese kan nuttig zijn voor een nauwkeurige diagnose. Hierbij wordt urine rechtstreeks uit de blaas gehaald om besmetting te voorkomen.

Echografie en röntgen

Als er anatomische veranderingen in de nieren worden vermoed, kan een beeldvormend onderzoek nuttig zijn. Een echografie laat zien of de nieren verkleind zijn, littekens hebben of vol cysten zitten. Dit kan wijzen op een genetische ziekte zoals polycysteuze nierziekte (PKD). Röntgenfoto's helpen ook om de grootte en vorm van de nieren te beoordelen. Ze zijn nuttig als er een vermoeden is van urinestenen of tumoren.

Verdere nuttige onderzoeken

Nierinsufficiëntie kan een negatieve invloed hebben op de andere organen van je kat. Daarom is het belangrijk om alle organen van je kat te laten onderzoeken. Vooral het hart kan last hebben van de nierziekte. Een uitgebreid onderzoek helpt om bijkomende aandoeningen vroeg op te sporen en de behandeling op maat aan te passen.

Levensverwachting - Hoe lang kan een kat met een nierziekte leven?

Hoe lang een kat met nierinsufficiëntie kan leven, verschilt sterk. De aandoening vordert in de loop van de tijd en kan de levensduur verkorten. Maar een vroege diagnose en een consequente behandeling kunnen het ziekteverloop gunstig beïnvloeden. Met de juiste behandeling kun je helpen om de levenskwaliteit van je kat op peil te houden. Veel katten kunnen ondanks de aandoening gedurende langere tijd een goede levenskwaliteit behouden.

Behandeling – Wat je kunt doen bij nierinsufficiëntie

Nierinsufficiëntie is niet te genezen. Een op maat gemaakte behandeling kan de voortgang van de ziekte vertragen en de levenskwaliteit van je kat verbeteren. Het doel is om de nieren te ontlasten, de hoeveelheid gifstoffen in het lichaam te verminderen en de klachten te verlichten. Welke maatregelen nodig zijn, hangt af van het stadium waarin de ziekte zich bevindt. Je dierenkliniek kan je helpen uitzoeken welke behandeling voor je kat het beste is.

Vloeistoftherapie – Het vochtverlies compenseren

Katten met nierinsufficiëntie zijn gevoelig voor uitdroging, omdat ze veel urine produceren maar niet genoeg drinken. Hierdoor hopen gifstoffen zich op in het bloed. Voldoende vochtinname is cruciaal om je kat zich beter te laten voelen. Ze moet daarom altijd toegang hebben tot vers water. Veel katten drinken liever uit drinkfonteintjes of ondiepe schaaltjes. Ook water met een beetje ongezouten bouillon kan helpen om je kat meer te laten drinken. Bij ernstige uitdroging krijgt je kat infusen. Ofwel in de praktijk, of – bij een chronische aandoening – via subcutane (onder de huid geïnjecteerde) vochttoediening thuis. Infusen kunnen de vochtbalans stabiliseren en klachten als gevolg van uitdroging verminderen.

Behandeling met medicijnen

Medicatie kan je kat met nierinsufficiëntie ook helpen en de symptomen verlichten.

Antihypertensiva: Veel katten met een nierziekte ontwikkelen een hoge bloeddruk, die de nieren verder kan beschadigen. Medicatie zoals amlodipine helpt om de bloeddruk te stabiliseren.

Semintra of benazepril: Deze medicijnen verlagen de bloeddruk in de nieren en verminderen het verlies van eiwit via de urine. Ze worden vaak gebruikt bij proteïnurie (te veel eiwit in de urine).

Medicatie tegen misselijkheid: Katten met nierinsufficiëntie hebben vaak last van misselijkheid en braken. Medicatie zoals Maropitant (Cerenia) of Ondansetron kan je kat helpen met misselijkheid.

Erytropoëtine: Als de kat aan bloedarmoede lijdt, kan een behandeling met synthetische erytropoëtine nuttig zijn. Dit bevordert de vorming van rode bloedcellen.

Alle medicatie mag alleen worden gegeven na overleg met een dierenarts. De juiste dosering is belangrijk om de symptomen te verlichten en bijwerkingen te voorkomen.

De SUC-aanvraag voor nierinsufficiëntie

De SUC-therapie is een alternatieve behandelmethode. De effectiviteit ervan bij chronisch nierfalen is tot nu toe wetenschappelijk nog niet eenduidig aangetoond. Of deze therapie als aanvullende behandeling in aanmerking komt, moet je per geval bespreken met je dierenarts. Hierbij worden drie specifieke geneesmiddelen gecombineerd. De afkorting SUC staat voor de gebruikte werkzame stoffen: Solidago compositum, Ubichinon compositum en Coenzyme compositum. Als je een SUC-behandeling overweegt, kun je je daar in een dierenkliniek uitgebreid over laten informeren.

De afbeelding is gemaakt door Biologische Heilmittel Heel GmbH.

Wanneer heeft een operatie zin?

Een operatie is zelden nodig bij nierinsufficiëntie, omdat de ziekte chronisch is en niet genezen kan worden. In bepaalde gevallen kan een operatie echter raadzaam zijn. Bijvoorbeeld in het geval van urinestenen die de urinewegen blokkeren of tumoren en cysten die druk uitoefenen op het nierweefsel.

Een operatie wordt niet aangeraden als de nieren al ernstig beschadigd zijn of als je kat verzwakt is. In de meeste gevallen ligt de nadruk op medicatie, een dieetvoeding ter ondersteuning van de nierfunctie en vochttoediening. Het team van de dierenkliniek vertelt je welke behandeling voor je kat het beste is. Ze bespreken ook met je of een operatie echt zinvol is.

Niertransplantatie bij katten

Bij mensen met nierfalen kan een niertransplantatie levensreddend zijn, maar voor dieren is deze ingreep in Duitsland niet toegestaan. Volgens de dierenbeschermingswet mag er geen nier worden verwijderd bij een gezonde kat om een ziek dier te helpen. In de VS is een niertransplantatie bij katten wel mogelijk. Maar deze beslissing is niet makkelijk: is het ethisch verantwoord om een nier te verwijderen bij een gezond dier? Daarbij komen nog hoge kosten, intensieve nazorg en een stressvolle reis. Dit zijn zaken die vooral voor een ernstig zieke kat belastend kunnen zijn.

Dialyse voor katten

Dialyse kan bij acute nierinsufficiëntie helpen om gifstoffen uit het bloed te verwijderen en de nieren te ontlasten. In zulke noodsituaties, bijvoorbeeld na een vergiftiging, kan het levens redden. Voor katten met chronische nierinsufficiëntie is het meestal geen zinvolle optie. De behandeling is intensief, erg duur en alleen beschikbaar in een paar gespecialiseerde klinieken. Je kat moet er regelmatig voor terugkomen, wat erg stressvol voor hem kan zijn. Het pakt niet de oorzaak van de chronische nierziekte aan, maar kan de klachten tijdelijk verlichten. Dialyse kan in acute gevallen een uitkomst zijn, maar is op de lange termijn geen haalbare oplossing.

Nierinsufficiëntie komt zelden alleen - behandeling van bijkomende ziekten

Katten met nierinsufficiëntie hebben vaak last van bijverschijnselen zoals misselijkheid, braken, diarree en hoge bloeddruk. Deze klachten kun je met medicijnen verlichten om het welzijn van je kat te verbeteren. Als er sprake is van een bacteriële infectie van de urinewegen of de nieren, kunnen antibiotica helpen. Daarnaast zijn er medicijnen om de klachten te verlichten en bepaalde gevolgen te behandelen. Veel katten met deze aandoening krijgen ook bloedarmoede (anemie), verzuring of proteïnurie (verhoogde eiwituitscheiding in de urine). Ook deze problemen kunnen met medicijnen worden behandeld. Het is belangrijk om elke behandeling eerst met de dierenkliniek te bespreken. Als een vergiftiging de oorzaak is van het nierfalen, kan een infuusbehandeling helpen. Het infuus met vocht ondersteunt de afvoer van stofwisselingsproducten die via de urine moeten worden uitgescheiden, en je kat scheidt deze via de urine uit. Tegelijkertijd krijgt ze elektrolyten toegediend om uitdroging te voorkomen.

Alternatieve therapieën - ondersteuning door natuurgeneeskunde

Sommigen zijn geïnteresseerd in aanvullende behandelingen naast de reguliere therapie. Omega-3-vetzuren worden onderzocht op mogelijke positieve effecten op ontstekingsprocessen en het ziekteverloop. Voor acupunctuur zijn er tot nu toe maar beperkte wetenschappelijke bevindingen. Ook middelen zoals Solidago (goudkruid) kunnen worden gebruikt om de nieren te ondersteunen, maar een effect is niet wetenschappelijk bewezen. Het is belangrijk dat zulke methoden alleen als aanvulling en in overleg met de dierenarts worden gebruikt. Er zijn geen onderzoeken die een mogelijk effect aantonen. Nierinsufficiëntie is een ernstige aandoening die dodelijk kan zijn. Daarom is de juiste behandeling met een medisch bewezen effect belangrijk.

Nierdieet voor katten – De juiste voeding bij nierinsufficiëntie

Voeding is een belangrijke factor bij de behandeling. Voor veel katten met chronisch nierfalen kan geschikt nierdieetvoer een onderdeel van de behandeling zijn. We laten je zien welke eigenschappen dieetvoer voor katten met nierfalen moet hebben.

Minder eiwit

Je kat heeft eiwitten nodig voor zijn spieren en stofwisseling. Bij nierinsufficiëntie moet het eiwitgehalte in het voer worden aangepast. Bij chronische nierinsufficiëntie wordt vaak een matig aangepast eiwitgehalte aanbevolen. Daarbij speelt ook de kwaliteit van de eiwitten een belangrijke rol. Het is belangrijk dat de eiwitten goed verteerbaar zijn. Veel katten met nierinsufficiëntie hebben last van gewichtsverlies, daarom moet het eiwitgehalte maar een beetje worden verlaagd.

Laag in fosfor en natrium

Het verminderen van fosfaat is een onderdeel van gangbare voedingsconcepten bij chronisch nierfalen. Als het fosfaatgehalte van je kat ondanks het dieet te hoog blijft, kunnen door de dierenarts voorgeschreven fosfaatbinders helpen. Te veel natrium (zout) kan de bloeddruk van je kat verhogen en de nieren extra belasten. Daarom moet het voer minder natrium bevatten. Voedingsmiddelen zoals kaas of worst zijn ongeschikt, omdat ze veel natrium bevatten. Ook als traktatie moet je deze voedingsmiddelen vermijden.

Veel drinken

Katten met nierinsufficiëntie zijn gevoelig voor uitdroging. Natvoer is daarom geschikter dan droogvoer, omdat het je kat meer vocht geeft. Als je kat liever droogvoer eet, kun je het voor het voeren weken. Zorg er ook voor dat je kat voldoende drinkt. Geef je kat verschillende drinkbakjes en kijk uit welke bakjes hij het liefst drinkt. Een drinkfontein kan je kat ook aanmoedigen om meer te drinken.

Nierdieet voor katten - waar je rekening mee moet houden

De gegevens hebben betrekking op droogvoer met 12 % vochtgehalte of natvoer met 79 % vochtgehalte. De waarden zijn slechts een richtlijn en vervangen geen individueel voedingsadvies van een dierenarts.

Droogvoer (per 100 g) Natvoer (per 100 g)
Eiwit < 32 % < 7,6 %
Fosfor < 0,65 % < 0,16 %

Onze 5 tips voor voeding met nierinsufficiëntie

Zorg ervoor dat het nierdieetvoer minder eiwitten en fosfor bevat. Dat voldoet aan de eisen van veel nierdiëten.

Verander het voer langzaam, zodat je kat er beter aan kan wennen.

Om de eetlust van je kat te stimuleren, kun je het voer verwarmen of weken. Dit maakt het voor veel katten nog aantrekkelijker.

Geef je kat verspreid over de dag meerdere kleine porties. Dit maakt het makkelijker voor haar om de porties op te eten.

Voorzie je kat van verschillende drinkmogelijkheden en koop bijvoorbeeld een drinkfontein. Het is belangrijk dat je kat veel drinkt als hij nierproblemen heeft.

Kosten voor nierfalen

De behandeling van je kat met een nierziekte kan een financiële uitdaging zijn. Met de juiste zorg kan je kat vaak nog van veel mooie jaren genieten. De kosten hangen sterk af van hoe ver de ziekte is gevorderd en welke behandelingen nodig zijn. Alleen al de diagnose kan tussen de 100 en 300 € kosten, omdat er bloed- en urinetests, een echo en soms een bloeddrukmeting nodig zijn. Daarnaast is er het dieetvoer, dat vaak duurder is, maar een cruciale rol kan spelen bij het ontlasten van de nieren. Bloeddrukverlagers, fosfaatbinders en middelen tegen misselijkheid brengen maandelijkse kosten met zich mee van ongeveer 50 tot 150 €. Regelmatige infusen voor vochttoediening kosten nog eens 50 tot 150 €. In totaal bedragen de maandelijkse kosten vaak 200 tot 500 €. In noodgevallen, bij ziekenhuisopnames of speciale behandelingen zoals dialyse kunnen ze echter nog aanzienlijk hoger uitvallen. Ook al is de behandeling duur, ze kan de levenskwaliteit van je kat vaak voor langere tijd op peil houden.

Totale kosten per maand - een voorbeeldberekening

Kosten punt Maandelijkse kosten (bij benadering)
Speciaal voer 90 tot 150 €
Medicatie 50 tot 150 €
Infusen (thuis of in de dierenkliniek) 50 tot 150 €
Regelmatige controles (berekend over het hele jaar) 30 tot 70 €
Totale kosten per maand 220 tot 520 €

Is een ziektekostenverzekering voor huisdieren de moeite waard bij nierinsufficiëntie?

Sommige dierenziekteverzekeringen vergoeden de kosten voor chronische aandoeningen. Dat geldt echter alleen als je de verzekering al vóór de diagnose hebt afgesloten. De maandelijkse premies liggen, afhankelijk van de aanbieder en het tarief, tussen de 20 en 50 €. Als je kat ziek wordt, kan een dierenziekteverzekering de financiële last aanzienlijk verlichten. Mocht je kat al ziek zijn, dan is het helaas meestal te laat om nog een ziekteverzekering af te sluiten.

Vroegtijdige opsporing en preventie

Nierinsufficiëntie kun je niet altijd voorkomen, maar je kunt wel iets doen om het in een vroeg stadium op te sporen. Regelmatige bloed- en urineonderzoeken zijn de beste manier om een beginnende nierziekte op te sporen. Vooral bij oudere katten is het verstandig om de nierwaarden één keer per jaar te laten controleren. Als de ziekte vroeg wordt ontdekt, kan de behandeling tijdig worden gestart. Een niervriendelijk dieet is een belangrijke stap. Zorg ervoor dat je kat zich goed voelt.

Veel fabrikanten van kattenvoer adverteren met een hoog eiwitgehalte in hun voer. Dat is niet voor alle katten gezond. Bij bestaande chronische nierinsufficiëntie wordt vaak een aangepast eiwitgehalte aanbevolen. Bij droogvoer is ongeveer 25 % voldoende om in de behoefte van je kat te voorzien.

De 12 meest gestelde vragen over nierinsufficiëntie bij katten

Is bij jouw kat nierinsufficiëntie vastgesteld? Dan heb je waarschijnlijk een paar vragen. Hoe lang kan mijn kat leven? Wat mag hij eten? In dit hoofdstuk beantwoorden we de meest gestelde vragen. Ons doel is om je gerust te stellen en je te laten zien hoe je je kat zo goed mogelijk kunt ondersteunen.

Hoe lang kan mijn kat met nierinsufficiëntie leven?

Dat hangt af van de behandeling en het verloop van de ziekte. Met een vroege diagnose, aangepast voer en medicijnen kan je kat, afhankelijk van het stadium en de behandeling, nog lange tijd een goede levenskwaliteit behouden. In gevorderde stadia is de levensverwachting helaas aanzienlijk korter.

Hoe manifesteert nierinsufficiëntie zich bij katten?

De symptomen van nierinsufficiëntie ontwikkelen zich geleidelijk en blijven vaak onopgemerkt. Vaak drinken, meer plassen, gewichtsverlies en een doffe vacht zijn typische eerste tekenen. In latere stadia kunnen misselijkheid, braken, slechte adem en extreme zwakte optreden. Tegen die tijd is een groot deel van de nieren al beschadigd.

Wanneer moet een kat met nierinsufficiëntie worden geëuthanaseerd?

Deze moeilijke beslissing hangt af van de levenskwaliteit van je kat. Als je kat lijdt, pijn heeft en niet meer eet, kan euthanasie een verlossing zijn. Het team van de dierenkliniek helpt je bij het beoordelen van de toestand van je kat. Als de nierinsufficiëntie al in het eindstadium is, is behandeling niet meer mogelijk. In dat geval kan euthanasie, na overleg met de dierenarts, de meest humane beslissing zijn.

Wat doet de dierenarts bij nierinsufficiëntie?

De dierenarts doet bloed- en urineonderzoeken om de nierfunctie te controleren. Als het nodig is, krijgt je kat een infuus om de vocht- en elektrolytenbalans te stabiliseren. In de dierenkliniek krijgt je kat ook de juiste medicijnen. Het doel is om de klachten van je kat te verlichten en verdere schade aan de nieren te beperken.

Hoe snel ontwikkelt nierinsufficiëntie zich bij katten?

Hoe de ziekte zich ontwikkelt, hangt af van de individuele toestand van je kat. Bij sommige katten verandert er jarenlang nauwelijks iets, terwijl de ziekte bij andere katten sneller voortschrijdt. Een onbehandelde nierinsufficiëntie kan uitmonden in nierfalen en zet andere organen onder druk. Dat is pijnlijk voor je kat. Zonder behandeling kan de toestand van je kat snel verslechteren. Regelmatige controles helpen om het verloop in de gaten te houden en de behandeling indien nodig aan te passen.

Wat zijn de tekenen van nierfalen bij katten?

Het laatste stadium van nierinsufficiëntie is totaal nierfalen. Je kat zal er steeds zwakker en apathischer uitzien. Hij weigert voedsel, braakt vaak en vertoont neurologische symptomen zoals trillen of stuiptrekkingen. De slijmvliezen kunnen bleek of gelig lijken. In zo'n geval moet je onmiddellijk naar de dierenkliniek gaan. Je kat heeft zo snel mogelijk hulp nodig.

Wat is de meest voorkomende doodsoorzaak bij katten met nierinsufficiëntie?

In gevorderde stadia van nierinsufficiëntie leidt de ophoping van gifstoffen (uremie) in het bloed vaak tot de dood. Cardiovasculaire complicaties door hoge bloeddruk of uitdroging zijn ook veel voorkomende oorzaken. De juiste behandeling en voeding zijn daarom erg belangrijk bij nierinsufficiëntie.

Wat mag een kat met een nierziekte niet eten?

Katten met een nieraandoening moeten geen voedsel krijgen met een hoog natrium- of fosforgehalte, zoals ingeblikte kaas, worst of tonijn. Je moet ook letten op het natrium- en fosforgehalte van traktaties. Sommige katten vinden het ook veel fijner om geaaid te worden dan om lekkers te krijgen.

Wat is het juiste voer voor katten met een nierziekte?

Je kunt je kat met een nierziekte het beste speciaal nierdieetvoer geven. Het is laag in fosfor en natrium en bevat hoogwaardige eiwitten. Het voer voorziet je kat van alle voedingsstoffen die hij nodig heeft. Het voordeel van natvoer is dat het meer vocht bevat. Als alternatief kun je het droogvoer voor je kat weken. Hierdoor kan je kat water drinken terwijl hij eet.

Kan een kat met nierproblemen herstellen?

In sommige gevallen kan acute nierinsufficiëntie volledig worden genezen als de oorzaak op tijd wordt behandeld. Chronische nierinsufficiëntie kan echter niet worden genezen, maar met de juiste behandeling kan de toestand van je kat worden gestabiliseerd.

Waarom kwijlt mijn kat bij nierinsufficiëntie?

Sterk speekselen kan een teken van misselijkheid zijn. Dit treedt op wanneer de gifstoffen in het bloed (uremie) sterk stijgen. Medicatie tegen misselijkheid kan je kat hierbij helpen.

Hoeveel kost het om een kat met een nierziekte te behandelen?

De kosten van nierinsufficiëntie variëren afhankelijk van het stadium van de ziekte en de vereiste maatregelen. Bloedonderzoek kost ongeveer 50 tot 100 euro, medicatie 20 tot 50 euro per maand. Infusen of ziekenhuisopname kunnen enkele honderden euro's kosten. Je kat heeft ook speciaal nierdieetvoer nodig, dat meestal duurder is dan conventioneel kattenvoer.

Onze conclusie - Een goed leven ondanks nierinsufficiëntie

De diagnose nierinsufficiëntie brengt veel veranderingen met zich mee. Maar het betekent niet het einde van een gelukkig kattenleven. Met een behandeling op maat, ondersteuning van de dierenarts en de juiste voeding kan je kat nog vele mooie jaren beleven. Er zullen uitdagingen zijn, maar wat telt, is de tijd die jullie samen doorbrengen. We willen je graag helpen bij het kiezen van de juiste voeding voor je kat.